Waarom mindfulness mijn leven redde

Lange tijd dacht ik dat mindfulness iets was voor mensen met geitenwollensokken en wierookstokjes. Je kent het beeld wel: Zachte muziek, mensen in lotushouding en iemand die zegt dat je “in het moment moet zijn”. Ik moet eerlijk zeggen dat ik daar behoorlijk sceptisch naar keek. Tot ik merkte wat het mij opleverde.

Dan Harris maakte een mooie korte video over mindfulness, je vindt hem onderaan dit blog. Harris zei:

“In de jaren twintig vroeg men aan een jogger: Waarom ren je eigenlijk? Je wordt toch niet achtervolgd? Hardlopen zag er toen simpelweg raar uit. Inmiddels kijken we er totaal anders naar. We vinden het normaal dat mensen hun hardloopschoenen aantrekken om hun hoofd leeg te maken. Sterker nog, veel mensen voelen zelfs bewondering wanneer iemand door weer en wind blijft trainen. Ik vermoed dat mindfulness een vergelijkbare ontwikkeling doormaakt.”

Mindfulness wordt tegenwoordig gegeven in scholen, op bedrijven en beoefent in huis. Maar wat is mindfulness? Mindfulness is volgens Jon kabat-Zinn: Je aandacht richten op het hier en nu zonder te oordelen. Ik zeg liever, weten wat je denkt, doet en waar je met je aandacht bent, zodat je minder op de automatische piloot leeft.

Onze wereld wordt steeds sneller. We leven in een tijd waarin prikkels, schermen en prestaties voortdurend om onze aandacht vechten. Ons brein krijgt nauwelijks rust.

Mindfulness is in feite een soort brain fitness.

Toch hangt er nog steeds een wat zweverig imago omheen. Dat komt deels door de taal die soms wordt gebruikt. Wanneer mensen spreken over hun “binnenwereld” of “ademruimte” krijg ik zelf ook een allergische reactie. Sommige woorden klinken alsof ze uit een spirituele kalender zijn gevallen.

Maar als je door die taal heen kijkt blijft er iets verrassend eenvoudigs over. Aandacht en stilstaan bij wat je doet. Opmerken wat er in je hoofd gebeurt. Opmerken wanneer je als een kip zonder kop naar het kopieerapparaat rent. Even pauzeren voordat je automatisch reageert. Dat klinkt misschien simpel maar het effect kan groot zijn. Minder piekeren, meer rust in je lijf en hoofd en meer overzicht wanneer een dag op school hectisch is.

Dat laatste herken ik zelf sterk. In het onderwijs gebeuren er voortdurend tien dingen tegelijk. Een leerling heeft hulp nodig. Er komt een ouder binnen. Een collega stelt een vraag. Ondertussen probeer je een les te geven die ook nog ergens naartoe moet.

Als je dan voortdurend in je hoofd blijft hangen raakt je systeem overbelast.

Mindfulness helpt om dat patroon te doorbreken. Niet door alles stil te maken maar door even te merken wat er gebeurt. Daardoor ontstaat er ruimte om anders te reageren. Je merkt sneller wanneer je gespannen raakt. Daarnaast merk je ook sneller wanneer je eigenlijk even moet pauzeren.

De wetenschap ondersteunt dit inmiddels stevig. Onderzoek laat zien dat mindfulness stress kan verminderen, concentratie kan verbeteren en zelfs invloed heeft op hoe ons brein met emoties omgaat. Dat klinkt indrukwekkend maar de oefeningen zelf zijn vaak verrassend eenvoudig.

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit. Autem dolore, alias, numquam enim ab voluptate id quam harum ducimus cupiditate similique quisquam et deserunt, recusandae.

Er zit nog een andere reden waarom mindfulness steeds belangrijker wordt. 

• Ongeveer 95 procent van onze handelingen gebeurt automatisch. Ons brein werkt efficiënt door veel gedrag op de automatische piloot te zetten. Dat is handig wanneer je fietst of je tanden poetst. Maar het betekent ook dat een groot deel van ons leven voorbijgaat zonder dat we echt merken wat we doen. Mindfulness haalt je af en toe uit die automatische stand.

• Het helpt je kijken naar wat er gebeurt zonder meteen te oordelen. Daardoor zie je ineens dat je keuzes hebt. Dat je dingen anders kunt doen. Dat je soms een andere richting wilt kiezen.

Ja, daar komen woorden bij kijken zoals vreugde, dankbaarheid en compassie. Ik weet het. Dat klinkt behoorlijk zacht. Zelfs een beetje ongemakkelijk misschien.

Toch beschrijven die woorden wel degelijk iets wat mensen ervaren wanneer ze vaker stilstaan bij hun eigen leven: Meer rust, meer geduld, minder haast. Beter slapen, gezondere keuzes maken en sterkere relaties. En precies dat hebben we hard nodig in een wereld die steeds sneller draait.

Daarom voorspel ik dat mindfulness uiteindelijk net zo normaal wordt als sporten. Over een tijdje vinden we het volkomen logisch dat docenten op school hun studenten leren hoe ze hun aandacht kunnen richten. Dat ze leren hoe ze hun hoofd tot rust brengen wanneer het te druk wordt. Elke dag een paar minuten en dan ontdekken dat het leven ineens een stuk minder stressvol kan voelen.